Budżetowanie inwestycji gminnych jest złożonym procesem, który wymaga nie tylko znajomości źródeł i modeli finansowania, lecz także uwzględnienia aspektów środowiskowych i klimatycznych. W odpowiedzi na rosnące wyzwania związane z transformacją ekologiczną samorządów coraz większą rolę odgrywa climate mainstreaming, czyli włączanie kwestii klimatycznych do polityki, planowania i zarządzania budżetem gmin. Dzięki temu działania na rzecz klimatu stają się integralnym elementem decyzji inwestycyjnych, a nie dodatkiem realizowanym obok innych strategii. W ramach projektu OwnYourSECAP zorganizowano cykl warsztatów online poświęconych praktycznemu wdrażaniu climate mainstreamingu.
Pierwsze szkolenie – „Działania dla klimatu w budżetach gminnych. Aspekty finansowe w procesie transformacji ekologicznej samorządów” – odbyło się 20 lutego 2025 r. i poświęcone było podstawowym założeniom tej metodologii. Podczas spotkania uczestnicy zapoznali się z rolą budżetowania klimatycznego w procesie planowania inwestycji gminnych oraz kluczowymi pojęciami, które pozwalają zrozumieć, dlaczego integracja działań klimatycznych z budżetem ma zasadnicze znaczenie dla skutecznego ograniczania emisji, adaptacji do zmian klimatu oraz walki z ubóstwem energetycznym. Wśród prelegentów znaleźli się zarówno eksperci z Polski, jak i międzynarodowi doradcy. Integralną częścią szkolenia były wystąpienia przedstawicielek fińskich miast Tampere i Turku, które podzieliły się swoimi doświadczeniami w zakresie budżetowania klimatycznego w praktyce. Ich przykłady pokazały, jak teoretyczne założenia przekładają się na konkretne decyzje inwestycyjne oraz jak mogą wspierać samorządy w strategicznym planowaniu rozwoju.
W maju 2025 r. odbyły się kolejne warsztaty online, tym razem skierowane bezpośrednio do przedstawicieli gmin zaangażowanych w projekt OwnYourSECAP – Miasta Bydgoszcz oraz Miasta i Gminy Sztum. Ich celem było praktyczne zastosowanie metodologii integracji działań proklimatycznych z procesami zarządzania finansowego. Podczas obu spotkań uczestnicy zapoznali się z ustandaryzowanym podejściem do przeglądu budżetowego – od zebrania i analizy danych, poprzez klasyfikację pozycji budżetowych według wpływu na klimat, aż po podsumowanie wyników i wskazanie priorytetowych obszarów działań. Kluczowym elementem warsztatów były ćwiczenia praktyczne, które umożliwiły uczestnikom samodzielną analizę budżetów gminnych oraz identyfikację problemów związanych z raportowaniem i kategoryzacją działań. Warsztaty, oprócz części teoretycznej poświęconej metodologii budżetowania klimatycznego i jej odniesienia do planów SECAP, obejmowały również indywidualny tok pracy, ukierunkowany na najważniejsze obszary działań lokalnych. Dla obu gmin wskazano także obszary wymagające dopracowania oraz dalszego rozwoju. Takie zindywidualizowane podejście pozwoliło samorządowcom przeanalizować budżet z perspektywy własnych wyzwań, zidentyfikować charakterystyczne dla obu gmin problemy oraz wskazać kierunki dalszych działań w obszarze polityki klimatycznej.
Cały cykl warsztatów pokazał, że climate mainstreaming może być skutecznym narzędziem wspierającym gminy w planowaniu inwestycji i zarządzaniu budżetem w sposób, który nie tylko odpowiada na bieżące potrzeby, ale również buduje odporność i sprzyja zrównoważonemu rozwojowi w dłuższej perspektywie. Wnioski z przeprowadzonych spotkań wskazują, że samorządy zyskują dzięki temu większą świadomość wpływu swoich decyzji finansowych na klimat oraz podejmują zobowiązania do systematycznego zwiększania udziału inwestycji klimatycznych w kolejnych latach.
Warsztaty zostały zorganizowane w ramach projektu OwnYourSECAP (Wsparcie władz regionalnych i lokalnych w opracowaniu i wdrażaniu Planu SECAP), finansowanego w ramach instrumentu finansowego na rzecz środowiska i klimatu LIFE+ w ramach umowy grantu nr 101077109.