Tegoroczne seminarium, które odbyło się w dniach 15-16 maja br. w Jadwisinie, zgromadziło ponad 80 przedstawicieli samorządów lokalnych, instytutów, fundacji i stowarzyszeń z całej Polski, a jego tematem przewodnim była rola miast i gmin w procesie zielonej transformacji energetycznej, ze szczególnym uwzględnieniem wyzwań i szans wynikających z europejskich oraz krajowych polityk klimatyczno-energetycznych. Przedstawiono również możliwości i przykłady wykorzystywania OZE oraz sposoby zwiększania efektywności energetycznej w systemach ciepłowniczych i sektorze budownictwa. Uczestnicy zgłębiali i omawiali te zagadnienia podczas wystąpień ekspertów, dyskusji panelowej oraz sesji dobrych praktyk w małych grupach.
Otwarcia seminarium dokonali Artur Borkowski – burmistrz Miasta i Gminy Serock, Leszek Drogosz – prezes Zarządu Stowarzyszenia Gmin Polska Sieć „Energie Cités”, dyrektor Biura Infrastruktury Urzędu m.st. Warszawy oraz Anna Jaskuła – dyrektor biura Stowarzyszenia.
A. Borkowski podkreślił, jak ważne jest współdziałanie i szukanie wspólnych rozwiązań w kontekście wyzwań klimatycznych, a L. Drogosz zachęcał zebranych do nieustannego rozwoju i dzielenia się wiedzą, zaznaczając, że współpraca i świadome działania są kluczem do realizacji celów klimatycznych i energetycznych.
Sesję poświęconą wyzwaniom i ścieżkom europejskiej i lokalnej transformacji energetycznej rozpoczął dr Andrzej Kassenberg z Fundacji Instytut na rzecz Ekorozwoju, który omówił najważniejsze dylematy energetyczne świata i Europy w perspektywie roku 2050, jak również najważniejsze elementy skutecznej i możliwej do wdrożenia strategii lokalnej energetyki oraz warunki procesu jej opracowania. Następnie Marta Anczewska z Instytutu Reform przedstawiła cele, uwarunkowania prawne i zakładany harmonogram wyznaczania obszarów przyspieszonego rozwoju OZE oraz wskazała, jakie działania w tym zakresie mogą podjąć gminy.
W dyskusji panelowej na temat potencjału transformacji energetycznej polskich samorządów, moderowanej przez Leszka Drogosza (Urząd m.st. Warszawy), uczestniczyli: Marta Anczewska (Instytut Reform), Andrzej Kassenberg (Instytut na rzecz Ekorozwoju), Rafał Zwolak (prezydent Miasta Zamość), Grzegorz Grzybczyk (Urząd Miasta Krakowa), Sebastian Górka (Urząd Miasta Włocławek). Przedstawiciele samorządów przedstawili realizowane działania wspierające proces przechodzenia na czystsze i bardziej wydajne źródła energii oraz stymulujące zrównoważony i niskoemisyjny rozwój miast. Rafał Zwolak wspomniał o farmie fotowoltaicznej, która zasila elektryczne autobusy w Zamościu, o rozwijaniu bezemisyjnej komunikacji miejskiej, budowie ścieżek rowerowych i promowaniu jazdy na rowerze oraz edukacji mieszkańców w każdym wieku.
Grzegorz Grzybczyk przypomniał, że Kraków dołączył do unijnej inicjatywy „Europejska misja 100 neutralnych klimatycznie i inteligentnych miast”, w ramach której realizowany jest pilotażowy projekt NEEST. Finalizowane są w nim prace nad przygotowaniem ogólnodostępnego Symulatora Systemu Energetycznego Miasta, który analizować będzie szeroki zakres danych dotyczących systemu wytwarzania i dostarczania energii oraz dostępnych możliwości technologicznych. Umożliwi on także projektowanie zmian zachodzących w mieście (zarówno demograficznych, jak i topograficznych) wraz z analizą finansową, co pomoże w wyborze optymalnych rozwiązań. Ponadto dzięki inicjatywie obywatelskiego Krakowskiego Panelu Klimatycznego, który po raz pierwszy odbył się w 2021 r., mieszkańcy podjęli wspólnie poszukiwania odpowiedzi na pytanie, jak mogą we współpracy z władzami miasta ograniczyć zużycie energii i zwiększyć wykorzystanie energii odnawialnej. Jednym z rezultatów tej inicjatywy jest krakowskie Centrum Edukacji Klimatycznej, które na co dzień kształci i wspiera mieszkańców w działaniach dla klimatu w codzienności.
Zrealizowany we Włocławku program „Ciepło Cię widzieć” to przykład, jak można aktywizować i edukować mieszkańców. Rolę informacyjną oraz edukacyjną pełni również punkt konsultacyjny programu „Czyste powietrze”, który dzięki przekazaniu go organizacji pozarządowej, ma znacznie większy zasięg i dostępność. Kompleksowe podejście do termomodernizacji i budynków we Włocławku i planowana dywersyfikacja źródeł w dwóch systemach ciepłowniczych są wyrazem dążenia miasta do niezależności energetycznej i poprawy efektywnego wykorzystania energii.
Uczestnicy przyznali, że przed samorządami stoi wiele wyzwań związanych z transformacją energetyczną. Szczególnie kluczowe jest wsparcie małych miast, które - wg Andrzeja Kassenberga - wyraża się w edukacji pracowników urzędów na wszystkich szczeblach zarządzania, budowaniu bezpieczeństwa energetycznego w wymiarze lokalnym dzięki szerokiej współpracy lokalnych interesariuszy i przełamywaniu monopolu gigantów oraz szukaniu rozwiązań, które będą korzystne dla wszystkich podmiotów.
Marta Anczewska zaznaczyła, że działalność samorządów w kontekście walki ze zmianami klimatu jest kluczowa, dlatego konieczne jest przełożenie polityk krajowych na konkretne działania w gminach dzięki zrozumiałej i stałej komunikacji oraz współpracy i wielopoziomowemu zarządzaniu. Zwróciła uwagę również na znaczenie współpracy pomiędzy organizacjami pozarządowymi.
Popołudniowa sesja dotyczyła wykorzystywania OZE na przykładzie dobrych praktyk zrealizowanych w wybranych samorządach. Paweł Adamów z Urzędu Miejskiego w Koninie opowiedział, czym charakteryzuje się Zielone Miasto Energii, w którym ciepło wytwarzane jest praktycznie w całości z odnawialnych źródeł energii, wykorzystywanych również w transporcie oraz zasilających obiekty komunalne i prywatne. Kamil Kwiatkowski z Euros Energy omówił wykorzystanie OZE w Ciepłowni Przyszłości z Lidzbarku Warmińskim, a Grzegorz Grzybczyk z Urzędu Miasta Krakowa przybliżył słuchaczom krakowską ścieżkę dojścia do neutralności klimatycznej oraz cel i główne założenia Kontraktu Klimatycznego.
Po przerwie uczestnicy zostali zaproszeni do udziału w sesji stolikowej, podczas której w mniejszych grupach mogli skorzystać z doświadczeń zaproszonych ekspertów, związanych z lokalnymi działaniami wspierającymi zieloną transformację.
Izabela Kuśnierz ze Stowarzyszenia podjęła temat efektywnych systemów ciepłowniczych. Z Tomaszem Bońdosem z Urzędu Miasta Bydgoszczy uczestnicy mieli okazję podyskutować o tym, czy gminy samowystarczalne energetycznie to utopia czy realna możliwość. Z kolei Anna Szewczyk z Urzędu Miasta i Gminy Niepołomice oraz Urszula Baczyńska-Śleziak z Urzędu Gminy Kęty omówiły, jak wygląda zaangażowanie mieszkańców w działanie wspólnot energetycznych. Przy stoliku Marcina Łojka z Urzędu Gminy Pałecznica można było poznać inteligentne narzędzie wspierające tworzenie scenariuszy klimatycznych.
Na zakończenie pierwszego dnia seminarium odbyło się Walne Zebranie Członków Stowarzyszenia, w którym udział wzięli przedstawiciele gmin i miast członkowskich oraz pozostali uczestnicy seminarium zainteresowani współpracą i przystąpieniem.
Drugi dzień seminarium, poświęcony nowym regulacjom i rozwiązaniom w obszarze efektywności energetycznej, rozpoczęła prezentacja Igora Tatarewicza z Krajowego Ośrodka Bilansowania i Zarządzania Emisjami, który omówił, jak implementacja drugiego filaru ETS wpłynie na sektor budynków. Następnie Justyna Glusman, zastępczyni burmistrza dzielnicy Ochota m.st. Warszawy, przybliżyła projekt Planu Społeczno-Klimatycznego i w jaki sposób może on pomóc użytkownikom budynków. O tym, kto i w jaki sposób może wspierać efektywność energetyczną budynków publicznych, mówił Jan Ruszkowski z Fali Renowacji. Ostatnią prezentację na temat międzysektorowej współpracy umożliwiającej efektywniejsze wykorzystanie energii przedstawił Szymon Liszka z Fundacji na rzecz Efektywnego Wykorzystania Energii.
Podczas drugiej sesji stolikowej omawiane były zagadnienia związane ze ścieżkami transformacji. Anna Ignatowicz z Urzędu Miasta i Gminy w Serocku przedstawiła, jak wygląda wspieranie obywateli i przedsiębiorstw w Centrum Doradczym ds. Czystej Energii w Serocku. Z kolei Justyna Mazurkiewicz i Katarzyna Jasińska z Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego skupiły się na tym, jak lokalne plany na rzecz klimatu i energii mogą pomóc gminom w procesie transformacji. Przy ostatnim stoliku Izabela Kuśnierz ze Stowarzyszenia przybliżyła zebranym, czym charakteryzuje się kompleksowe doradztwo energetyczne wykorzystujące koncepcję One-Stop-Shop.
Seminarium „Miasta i gminy w procesie zielonej transformacji energetycznej” było wspaniałą okazją do poszerzenia wiedzy nt. transformacji energetycznej na szczeblu lokalnym, możliwości samorządów w tym procesie oraz lokalnych działań na rzecz klimatu. Uczestnicy wydarzenia mogli się spotkać, nawiązać nowe kontakty, wymienić doświadczenia i poszerzyć swoją wiedzę, a także podjąć inspirujące dyskusje w kuluarach.Serdecznie dziękujemy wszystkim prelegentom i uczestnikom za obecność, zaangażowanie oraz aktywny udział w dyskusjach. Wierzymy, że konferencja była nie tylko źródłem inspiracji, ale również impulsem do dalszego działania – od planowania do wdrażania konkretnych rozwiązań na rzecz klimatycznej przyszłości naszych miast. Na stronie internetowej PNEC zamieszamy zdjęcia z wydarzenia oraz prezentacje przedstawione w czasie konferencji. Aby je pobrać, należy wpisać hasło, które otrzymali Państwo w mailu wysłanym po wydarzeniu. Tych z Państwa, którzy w wydarzeniu nie uczestniczyli, a są zainteresowani zapoznaniem się z prezentacjami, prosimy o kontakt z naszym biurem:
Seminarium jest organizowane w ramach: działania publicznego pt. Przeprowadzenie działań szkoleniowo-doradczych oraz analitycznych w obszarze budowania zdolności administracyjnych w zakresie zielonej i energetycznej transformacji na rzecz administracji lokalnej” w ramach Inwestycji G1.1.4 – Wsparcie dla instytucji wdrażających reformy i inwestycje w ramach REPowerEU w ramach planu rozwojowego, o którym mowa w Rozdziale 2aa ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz.U. z 2024 r. poz. 324, z późn. zm.) i przewidzianego w tej Inwestycji wskaźnika G8G oraz projektu CommitClimate (W drodze do transformacji energetycznej i neutralności klimatycznej w gminach Regionu Morza Bałtyckiego), finansowanego z programu Interreg Region Morza Bałtyckiego o numerze #C026; projektu OUR-CEE (Skuteczne zapobieganie nieefektywnym renowacjom w Europie Środkowej i Wschodniej), finansowanego z instrumentu Europejska Inicjatywa Klimatyczna (European Climate Initiative - EUKI) o numerze grantu 81302186, a także projektów finansowanych w ramach programu LIFE+: OwnYourSECAP (Wsparcie władz regionalnych i lokalnych w opracowaniu i wdrażaniu Planu SECAP, grant nr 101077109), projektu SUPPORT DHC (Wspieranie wykorzystania niskotemperaturowych źródeł ciepła odpadowego i energii odnawialnej w systemach ciepłowniczych i chłodniczych, grant nr 101119914) oraz projektu BUSHROSSs (Podnoszenie kwalifikacji wspierających rozwój doradztwa w obszarze efektywności energetycznej i renowacji budynków prywatnych, grant nr 101167619)
